آرشیو نویسنده : drkalani

پرسش و پاسخ بیماری سلیاک

پرسش و پاسخ بیماری سلیاک

سوال: خانم 26 ساله ای با توجه به علائم دل پیچه و نفخ و گاهاً اسهال به پزشک مراجعه کرده و با نظر پزشک معالج بررسی های آزمایشگاهی برای ارزیابی احتمال بیماری سلیاک و آندوسکوپی و نمونه برداری روده باریک انجام شده که تماماً منفی بوده است با توصیه پزشک برای مدتی مصرف نان گندم وجو و فرآورده های غذایی حاوی گندم و جو را قطع کرده و بهبودی قابل توجهی در علائم داشته است اما کماکان با خوردن مجدد نان دچار عود علائم و نفخ می شود ایشان پرسیده اند آیا سلیاک دارند یا خیر ؟و چه باید بکنند ؟
پاسخ : در پاسخ باید گفت با توجه به بررسی کامل آزمایشگاهی سلیاک و منفی بودن آزمایشات ایشان دچار سلیاک نیستند ولی نوعی حساسیت به جو و گندم دارند که از نوع حساسیت غیر سلیاکی است .

در واقع در بیماری سلیاک حساسیت به پروتئین گندم و جو سبب التهاب دیواره روده باریک و اشکال در جذب مواد غذایی و عوارض ناشی از کمبود مواد غذایی مثل کم خونی فقر آهن و بیماری استخوانی ناشی از کمبود جذب کلسیم می شود ولی در نوع حساسیت غیر سلیاکی واکنش حساسیت روده ها به پروتئین گندم و جو سبب بروز علائم روده ای مثل دل پیچه و نفخ اسهال و یبوست می شود اما در جذب مواد غذایی اشکالی ایجاد نمی کند وعوارض ناشی از کمبود های تغذیه ای ایجاد نخواهد شد با توجه به این که مصرف گندم و جو در فرد حساس علائمی ایجاد می کند که کیفیت زندگی را دچار تغییر می کند به افراد درگیر با این نوع حساسیت توصیه می شود که از غذاهای محتوی گندم و جو استفاده نکنند .

پرسش و پاسخ بیماری سلیاک

پرسش و پاسخ بیماری سلیاک

سوال : آیا سلیاک با سرطان روده ارتباطی دارد ؟
پاسخ : لازم به ذکر است باتوجه به این که در التهاب ناشی از واکنش سلول های دفاعی روده باریک به پروتئین گندم و جو در سلیاک ، تحریک مزمن و طولانی مدت سلول های لنفوسیتی دیواره روده باریک وجود دارد در دراز مدت و بیشتر درکسانی که رژیم غذایی بدون گلوتن را رعایت نمی کنند احتمال بروز سرطان روده باریک از نوع لنفوم به درجاتی افزایش می یابد که این موضوع در کنار عوارض ناشی از کمبودهای تغذیه ای ، لزوم رعایت درست و رژیم دقیق بدون گلوتن را دراین افراد تاکید می کند.

سوال : بیماری سلیاکی پرسیده اند شانس این که اعضای خانواده شان دچار سلیاک شوند از افراد اجتماع بیشتر است یا خیر؟
پاسخ : در بستگان درجه اول بیمار سلیاکی احتمال سلیاک نسبت به افراد اجتماع به میزان قابل توجه افزایش می یابد در آمار های مختلف از جوامع مختلف شیوع سلیاک در بستگان درجه اول یعنی پدر ، مادر ، خواهر ، برادر و فرزندان فرد سلیاکی بین 4 تا 16 درصد گزارش شده است .

سوال های متداول بیماری های گوارشی

سوال های متداول بیماری های گوارشی

سوال :خانم 35 ساله ای پرسیده اند به علت دفع خون روشن به پزشک عمومی مراجعه کرده و با تشخیص هموروئید داخلی به ایشان داروهایی تجویز شده است که به طور نسبی بهبودی داشته اند ولی بعضاً مجدداً دچار دفع خون می شوند آیا با وجود تشخیص هموروئید نیازی به انجام کولونوسکوپی وجود دارد ؟

پاسخ : مثبت است . با وجودی که  شایع ترین علل دفع خون روشن از مقعد ضایعات خوش خیم مثل هموروئید و شقاق مقعد می باشد ولی با در نظر گرفتن اهمیت تشخیص های نادر تر مثل زخم های روده ، پولیپ های روده و کانسر روده تمامی موارد دفع خون مقعدی لازم است تحت کولونوسکوپی قرار گیرند و تشخیص قطعی علت انجام شود و درمان صحیح بر مبنای تشخیص انتخاب گردد.

بیماری گوارشی

بیماری گوارشی

سوال :آقای 43 ساله ای پرسیده اند از حدود 12 سال قبل به علت سوزش قسمت بالای شکم و پشت جناق سینه با تشخیص ریفلاکس اسید از معده به مری تحت درمان دارویی بوده است ولی به کرات علائم تکرار و مجبور به تکرار درمان می شود آیا لزومی به انجام آندوسکوپی وجود دارد ؟

پاسخ : در صورت بروز علائم هشدار مانند بلع دردناک ، اشکال در بلع غذا و گیر کردن لقمه غذا ، استفراغ ، کم خونی ، کم اشتهایی و کاهش وزن در این موارد لازم است آندوسکوپی در اسرع وقت انجام گیرد کسانی که هیچ کدام از علائم هشدار فوق ذکر را ندارند ، ولی مدت طولانی از علائم ریفلاکس آنها گذشته است و علائم تکراری را برای بیش از 5 سال داشته اند نیز برای ارزیابی  احتمال عوارض ریفلاکس باید یک بار آندوسکوپی شوند.

سوال : خانم 75 ساله دچار آرتروز زانو و فقرات که تحت درمان دیکلوفناک ( خوراکی است ) اخیراً به علت بیماری قلبی تحت درمان آسپرین خوراکی قرار گرفته و نگران عوارض گوارشی آسپرین مثل زخم معده است وی در حال حاضر علائم بالینی مربوط به زخم معده را ندارد آیا نیاز به آندوسکوپی دارد و آیا اقدام خاصی لازم است ؟

پاسخ :در صورت وجود علائمی مثل ناراحتی و درد قسمت فوقانی شکم و یا علائم خونریزی گوارشی در این افراد در اولین فرصت لازم است آندوسکوپی انجام شود در صورتی که هیچ گونه علامتی ندارند و با در نظر گرفتن اینکه احتمال ایجاد زخم معده یا اثنی عشر در افراد مسنی که داروهای متعدد با قابلیت ایجاد زخم مصرف می کنند بالاتر از افراد عادی است توصیه می شود که این افراد داروهای متوقف کننده ترشح اسید معده مانند اومپرازول یا پنتوپرازول را به صورت پیش گیری برای پیشگیری از ایجاد زخم تحت نظر و پیگیری پزشک معالجشان استفاده کنند .

سوال :آقای 27 ساله پرسیده اند، باتوجه به اضافه وزن و کبد چرب پزشک عمومی درمان با  قرص لیورگل را شروع کرده و علی رغم مصرف مرتب دارو در تکرار سونوگرافی درجه کبد چرب تفاوتی نکرده است آیا درمان ناموفق است و چه باید کرد ؟

پاسخ :چند نکته را باید اشاره کنیم اول اینکه، اصولاً درمان دارویی موثری برای کبد چرب وجود دارد ؟ دوم ،آیا ارزیابی شدت و اهمیت کبد چرب با سونوگرافی روش دقیقی است ؟ وسوم اینکه برای پیگیری موفقیت درمان کبد چرب به سونوگرافی می توان اکتفا کرد ؟ پاسخ همه ی این سوال ها منفی است.

توضیح این که با وجود بررسی های گسترده ای که انجام شده است درمان دارویی که کبد چرب را به شکل موثری درمان کند وجود ندارد و تنها درمانی که اثر بخشی آن در بررسی ها قطعی و اثبات شده است تغییر در سبک زندگی است برنامه ی مدون و مرتب ورزش روزانه در کنار برنامه غذایی سالم و کم کالری و اصلاح الگوی خوردن و تداوم این برنامه در طول زندگی مطمئن ترین روش درمان کبد چرب است .باید تاکید کرد در مواردی که کبد چرب توام با افزایش آنزیم های کبدی باشد و به عبارتی به مرحله ی است  استاتو هپاتیت رسیده باشد توجه و دقت بیشتری را برای درمان می طلبد و پیش آگهی بدتری دارد و در پیگیری درمان و موفقیت درمان کبد چرب بازگشت آنزیم های کبدی به سطح نرمال از اهمیت بالاتری برخوردار است و نیازی به تکرار سونوگرافی در فواصل کم برای پیگیری درمان نیست .

سوال :خانم 19 ساله پرسیده اند هر بار به دنبال سرما خوردگی و مصرف کپسول آموکسی سیلین دچار دل پیچه و اسهال می شوند و با اتمام درمان علائم روده ای برطرف می شود با توجه به این که مادر بزرگ ایشان در سابقه ی بستری در بیمارستان به گفته پزشکان به علت بیماری روده ای شدید ناشی از مصرف آنتی بیوتیک را داشته اند ایشان نگران موضوع هستند ؟

پاسخ : نکته ی اول و مهم اینکه باید تاکید  شود به دنبال هر سرماخوردگی نیاز ی به مصرف آنتی بیوتیک وجود ندارد و اکیداً توصیه می شود به خصوص بدون نظر و دستور پزشک برای عفونت های ویروسی دستگاه تنفسی و سایر عفونت های ویروسی آنتی بیوتیک استفاده نشود چرا که در اکثریت  قریب به اتفاق موارد عفونت ویروسی بدون مصرف آنتی بیوتیک و با استراحت و درمان های علامتی تب و درد به سمت بهبودی خواهد رفت .بیماری روده ای ناشی از آنتی بیوتیک معمولاً به علت از بین رفتن میکروب های معمولی روده ، افزایش میکروب های مولد سموم و سموم آسیب رسان به دیواره ی روده ای ایجاد میشود که در موارد شدید با التهاب شدید دیواره روده و اسهال خونی و حال عمومی بد تظاهر می کند و نیازمند رسیدگی جدی و بعضاً بستری در بیمارستان است ولی دل پیچه و اسهال گذرا و خفیف به دنبال مصرف آنتی بیوتیک موضوع نسبتاً شایعی است و اگر چه بهبود می یابد ولی تاکیدی است بر این موضوع که مصرف آنتی بیوتیک را فقط با دستور پزشک و در مواردی که از نظر علمی موجه باشد مد نظر قرار دهید .

عفونت هلیکوباکتر پیلوری

عفونت هلیکوباکتر پیلوری

سوال : در بررسی های آزمایشگاهی که پزشک خانوادگی 6 ماه قبل به صورت چکاب دوره ای برای من انجام داده آزمایش خون برای هلیکوباکتر پیلوری مثبت گزارش شده است ایشان داروی آنتی بیوتیک برای درمان تجویز کرده اند و علی رغم دو دوره مصرف دارو تکرار آزمایش خون به فاصله ی یک ماه از درمان در هر دو دوره مثبت گزارش شده است چه باید کرد ؟

پاسخ : ابتدا باید دید اصولاً لزومی دارد که در بررسی دوره ای آزمایشات که برای چکاپ انجام می شود این میکروب بررسی شود ؟ پاسخ در یک کلمه منفی است چرا که در جوامع مختلف بر حسب سطح فرهنگ  و بهداشت اجتماع میزان شیوع این باکتری متفاوت است به عنوان مثال در ایران بر حسب آمار های مختلف بیش از نیمی از افراد با این میکروب آلوده می شوند و نیازی برای تشخیص و درمان همه ی این افراد وجود ندارد .

پرسش و پاسخ

پرسش و پاسخ

بررسی برای یافتن میکروب هلیکوباکتر در چه افرادی لازم است انجام شود ؟

با توجه به اینکه از مهم ترین عوامل ایجاد زخم های پپتیک معده و اثنی عشر این میکروب است در کسانی که علائم مربوط به این بیماری را دارند یکی از کارهایی که ممکن است انجام شود بررسی آلودگی و عفونت با این میکروب است به طور معمول این بررسی در صورتی که فرد تحت آندوسکوپی قرار گیرد با بررسی نمونه ای که حین انجام آندوسکوپی گرفته می شود مثبت یا منفی بودن این میکروب در معده مشخص می شود ولی در مواردی که آندوسکوپی انجام نمی شود ممکن است از تست های دیگر برای تشخیص هلیکوباکتر در این افراد کمک گرفت ،شامل تست های تنفسی ، آزمایش آنتی ژن مدفوع و تست آنتی بادی سرمی.

هلیکوباکتر پیلوری

هلیکوباکتر پیلوری

آیا آزمایش خون روش دقیقی برای اثبات عفونت فعلی معده و برای پیگیری ریشه کن شدن هلیکوباکتر به شمار می رود ؟

خیر ، مثبت بودن آزمایش خون به معنای ورود میکروب به معده و پاسخ ایمنی بدن به آن است که الزاماً مربوط به هفته ها و ماه های اخیر نیست بدین معنا که ممکن است در زمان ریشه کنی آن به درستی انجام شده باشد ولی تا ماه ها وحتی  تا دو یا سه سال بعد پاسخ آنتی بادی بدن به این میکروب در خون قابل ردیابی باشد و تست منفی نشود از آزمایش خون و بررسی سرمی بیشتر در بررسی هایی که برای تعیین شیوع میکروب در افراد یک اجتماع انجام می شود استفاده می شود اگر درمان گرفته اید  که بعد از4 هفته ،آزمایش مثبت می شود معنای آن تداوم عفونت و ناموفق بودن درمان نیست و بدین منظور بهتر است از روش های آنتی ژن مدفوع یا تست تنفسی استفاده کرد .

آیا به جز در شرایطی که فرد علائم زخم معده یا اثنی عشر را دارد و یا در آندوسکوپی زخم تشخیص داده شده است لزومی به بررسی عفونت و درمان آن وجود دارد ؟

بسیاری از صاحب نظران بر این باورند که با توجه به نقشی که این میکروب در ایجاد سرطان معده ایفا می کند در افرادی که بستگان درجه ی اول آن ها  دچار بیماری سرطان معده بوده اند بررسی آزمایشگاهی برای تشخیص و درمان این میکروب بهتر است انجام شود .

پرسش و پاسخ

پرسش و پاسخ

در مورد پیشگیری و تشخیص زودرس پولیپ و سرطان های روده بزرگ

پرسش :آقای 35 ساله ای پرسیدند برای تشخیص زودرس پولیپ یا سرطان کولون چه اقدامی باید انجام دهند ؟

پاسخ : در صورتی که سابقه ی فامیلی پولیپ یا کانسر کولون ندارند و علائمی دال بر احتمال بیماری روده ای مانند دفع خون ، کم خونی های فقر آهن یا علائم گوارشی از قبیل دردهای شکم و تغییر عادات دفعی مثل اسهال و یبوست نداشته اند زمان توصیه شده برای مراجعه به پزشک و انجام آزمایش های لازم یا کلونوسکوپی 50 سالگی است .

پرسش : خانمی 25 ساله پرسیده اند پدر بزرگ پدری من در سن 70 سالگی دچار سرطان روده بزرگ بوده و عمه من هم در 48 سالگی پولیپ روده بزرگ داشته که بعد از خارج کردن پولیپ به ایشان توصیه شده 3 سال بعد مجدداً کلونوسکوپی شوند برای پیشگیری و تشخیص زودرس برای من و خانواده ام چه پیشنهادی دارید ؟

پاسخ : در خانواده پدری ایشان احتمال سرطان روده نسبت به افراد اجتماع بیشتر است دستورالعمل کلونوسکوپ اسکرین یا کلونوسکوپی که برای بیماریابی یا تشخیص زودرس انجام می شود این است که در صورت وقوع سرطان روده بزرگ یا پولیپ آدنوماتوز در روده بزرگ  در افراد خانواده کلونوسکوپی در همه ی بستگان درجه اول فرد مبتلا در سن 40 سالگی یا در سنی معادل 10 سال کمتر از سن فرد مبتلا ، هر کدام از این دوعدد که کمتر باشد مد نظر قرار می گیرد باید شروع شود .برای مثال عمه ی ایشان در سن 48 سالگی دچار پولیپ بوده اند از 48 سال 10 سال کم کنید به عدد 38 می رسیم پس بستگان درجه  اول عمه ی ایشان یعنی سایر عمه ها یا عموهای ایشان ، پدرشان و فرزندان عمه هر کدام که به 38 سالگی رسیده باشند باید تحت کلونوسکوپی قرار بگیرند .

زمان پیشنهادی برای کلونوسکوپی در خود این خانم بستگی به نتیجه کلونوسکوپی در پدرشان دارد و در صورتی که در پدر ایشان در بررسی ها دچار پولیپ و کانسر روده نباشد زمان شروع کلونوسکوپی مشابه سایر افراد اجتماع در سن 50 سالگی است .

پرسش : آقای 23 ساله سوال کرده اند با توجه به خونریزی روده ای و  تشخیص سرطان روده در خواهر 30 ساله ی ایشان دستور چیست ؟

پاسخ :شخص ایشان و اگر خواهر و برادر دیگری دارند هر کدام که به سن 20 سالگی رسیدند (یعنی 10 سال کمتر از 30 سال سن خواهر مبتلا ) باید تحت کلونوسکوپی قرار بگیرند .به جز این در صورت سرطان کولون در کمتر از 50 سال یا بروز سرطان روده در دو یا چند نفر در بستگان درجه اول افراد در یک خانواده باید بررسی های آزمایشگاهی برای تشخیص زمینه های احتمالی ژنتیکی کانسر کولون نیز انجام گیرد.

پرسش : آیا میتوان از کانسر روده بزرگ یا کانسر کولورکتال پیشگیری کرد ؟

پاسخ مثبت است 8 نکته مهم را برای پیشگیری را از سرطان کولورکتال مد نظر قرار دهید .

  1. در برنامه های بیمار یابی طبق برنامه زمانی مشخص که پزشک متخصص گوارش به شما اعلام می کند شرکت کنید. این مهم ترین قدم برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری است بدینوسیله می توان با تشخیص و درمان پولیپ روده از ایجاد کانسر جلوگیری کرد و یا با تشخیص زودرس سرطان روده در مراحل قابل درمان تر اولیه آن را درمان کرد روش های بیمار یابی و سن شروع این کار بر حسب فاکتورهای خطری که فرد ممکن است داشته باشد متفاوت است و در جمعیت عمومی از 50 سالگی شروع می شود ولی در صورت سابقه ی فامیلی پولیپ یا کانسر روده و یا سابقه ی بیماری التهابی روده ی طول کشیده زمان و فواصل توصیه شده تفاوت خواهد کرد دقیق ترین روش بیمار یابی انجام کولونوسکوپی کامل در زمان های مشخص است ولی در صورتی که از روش های کم هزینه تر و یا آسان تر مثل بررسی خون مخفی مدفوع برای بیمار یابی استفاده شود اگر به نتایج مثبت یا مشکوکی برسیم روش نهایی باز انجام کولونوسکوپی است .
  2. وزن ایده آل خود را حفظ کنید شیوع بسیاری از کانسر ها با افزایش وزن و چاقی در ارتباط است بعد از مصرف سیگار شاید یکی از مهم ترین زمینه های شیوع سرطان چاقی است .
  3. سیگار نکشید علاوه بر نقش عمده سیگار در بیماری های قلبی و عروقی و وریوی سیگار نقش عمده در ایجاد حداقل 14 نوع کانسر در انسان از جمله کانسر کولورکتال دارد .
  4. از نظر بدنی فعال باشید و ورزش کنید هر میزانی از فعالیت فیزیکی از بی حرکتی بهتر است حدود 30 دقیقه فعالیت فیزیکی متوسط مثل پیاده روی تند یا دوچرخه سواری در شبانه روز مناسب است .
  5. از مصرف نوشیدنی الکل دار بپرهیزید .
  6. مصرف گوشت قرمز را محدود کنید به خصوص گوشت های فراوری شده مثل سوسیس و کالباس را هر چه قدر می توانید کاهش دهید.
  7. به اندازه کافی کلیسیم و ویتامین D مصرف کنید، روزانه 1000 تا 1200 میلی گرم کلسیم و حدود 1000 واحد ویتامین D لازم است به بدن برسد کمبود های ویتامین D را باید درمان کنید.
  8. مصرف مقادیر استاندار مولتی ویتامین و به خصوص ترکیبات اسید فولیک ترجیحاً تحت نظارت پزشک برای کاهش خطر کانسر کولورکتال توصیه شده است .

 

تهوع و استفراغ

تهوع و استفراغ

استفراغ رفلکس غیر قابل کنترلی است که سبب خروج ناگهانی محتویات معده از دهان می شود، تهوع احساس قریب الوقوع استفراغ است که ممکن است به استفراغ منجر شود یا نشود .

🔹علل تهوع و استفراغ

این علائم به صورت شایعی در سه ماه اول بارداری و نیز در افرادی که تحت شیمی درمانی برای بیماری های بدخیم هستند اتفاق می افتد .

– علل گوارشی

به طور شایع با سایر علائم بیماری های گوارشی مانند درد شکم ، اتساع شکم یا تغییر عادت دفعی همراه می شود مثل زخم ها یا تومورها ، عفونت های معده ،مری ،روده ، بیماری های التهابی روده ،لوزالمعده یا سیستم صفراوی و آپاندیسیت حاد .

– علل مربوط به سیستم عصبی مرکزی

که معمولاً با سایر علائم مربوطه مثل سردرد ، سرگیجه ، تاری دید ، اختلالات هشیاری ، خواب آلودگی ممکن است همراه شود مثل تومورهای مغزی ، عفونت های مغزی و مننژیت

– بیماری های غدد و متابولیک مثل بیماری های تیروئید ، پاراتیروئید و دیابت قندی

– مراحل پیشرفته بیماریهای مزمن کلیوی و کبدی

– بیماری های گوش که تهوع و استفراغ با سرگیجه همراه می شود .بیماری حرکت ناشی از تحریک گوش  داخلی است .

– عوارض داروها و سموم ،مصرف بیش از حد نوشیدنی حاوی الکل

– تهوع و استفراغ روانزا  که در بیماران شواهد بیماری های روحی و روانی و علائم  اضطراب ممکن است وجود داشته باشد

َ- لازم به ذکر است در گروه سنی اطفال به ویژه زیر 6 سال بسیاری از بیماری های سیستمیک به خصوص بیماری های عفونی و تب دار ممکن است با تهوع و استفراغ همراه شود.

🔹 در چه مواردی تهوع و استفراغ نیاز به مشورت فوری پزشک دارد ؟

  • سردرد شدید
  • سفتی گردن
  • خواب آلودگی و گیجی
  • استفراغ خونی
  • تب شدید
  • درد شدید یا طول کشنده شکم

تهوع و استفراغ در اطفال توجه ویژه می طلبد، اگر بیش از چند ساعت تهوع و استفراغ اطفال طول بکشد ممکن است دچار کم آبی بدن و عوارض آن مثل عوارض کلیوی شوند.

🔹 درمان تهوع و استفراغ

– درمان علت و بیماری زمینه ای تهوع و استفراغ باید مد نظر قرار گیرد

– در صورت تحمل ، مصرف مایعات خوراکی و محلول ORS به دفعات و در مقادیر کم توصیه می شود .

– تجویز داروهای ضد تهوع طبق نظر پزشک معالج بر حسب مورد صورت می گیرد که در موارد شدید به شکل تزریقی و معمولاً همراه با سرم تزریقی است .

سندرم روده تحریک پذیر یا IBS

سندرم روده تحریک پذیر یا IBS

سندرم روده تحریک پذیر نوعی اختلال در عملکرد دستگاه گوارش است که  بررسی های معمول و متداولی که در ارزیابی اولیه انجام می گیرد شواهدی به نفع بیماری جسمی نشان نمیدهد. به طور معمول با علائم ممتد و یا عود کننده از درد شکم و تغییر در اجابت مزاج مشخص می شود. بیماران اغلب در دهه دوم یا سوم زندگی مراجعه می کنند اما چون سندرم روده تحریک پذیر طول کشنده است در هر سنی ممکن است تشخیص داده شود.زنان دو تا سه برابر بیشتر درگیر می شوند و نزدیک به 50 درصد بیمارانی که برای درمان مراجعه می کنند معمولاً شواهدی از اختلالات روانپزشکی مانند افسردگی یا اضطراب را نشان می دهند. علت اصلی آن ناشناخته است اما غالباً اختلال در حرکت طبیعی روده و احساسات احشایی وجود دارد.

🔹علائم  و نشانه ها

بیماران اغلب با حداقل سه ماه درد شکم به شکل طول کشنده  یا عود کننده مراجعه می کنند که با اجابت مزاج بهتر می شود یا همراه با تغییر دفع ( اسهال یا یبوست یا اسهال وببوست متناوب)یا قوام مدفوع است. علائم دیگر شامل دفع موکوس یا مخاط در مدفوع، احساس اتساع شکم یا نفخ ، تغییر در زمان عبور مدفوع در روده ها ، احساس نیاز فوری به دفع یا احساس تخلیه ناکامل می باشد. باید در نظر داشت بیماری های التهابی روده ، بیماری های ناشی از درگیری های عروق روده ، بیماری های ناشی از التهاب دیورتیکول در روده ، سرطان های روده بزرگ ممکن است علائمی مشابه داشته باشند .

🔹بررسی بیماران

در معاینه بالینی اغلب نکته خاصی وجود ندارد به جز حساسیت خفیف شکم در لمس شکم. در صورتی که حداقل 12 هفته درد شکم به شکل مداوم یا عود کننده( که با حرکت روده و دفع بهتر می شود یا تغییر در دفعات دفع را به همراه دارد  یا با تغییر در شکل مدفوع همراه است) وجود داشته باشد این تشخیص مطرح میشود. بررسی های آزمایشگاهی شامل شمارش سلول های خونی ،سنجش الکترولیت ها ، بررسی تیروئید ،آزمایش مدفوع و عکس های ساده شکم معمولاً طبیعی گزارش می شود .

🔹درمان سندرم روده تحریک پذیر

به بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر خصوصاً فرمی که با یبوست همراه است توصیه می شود فیبر بیشتری در غذا مصرف کنند و از غذاهایی که باعث نفخ می شود کمتر استفاده کنند درمان معمولاً درمان های علامتی است ، داروهای ضد اسهال  در موارد اسهال و داروهای ضد اسپاسم(ضد انقباضات غیر طبیعی) و ضد درد در روده  در مواقع درد مورد استفاده قرار می گیرند .در مواردی ممکن است لازم شود از داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب استفاده گردد به طور معمول آرام کردن بیماران و اطمینان بخشی به آن ها در مورد اینکه بیماری آن ها جنبه ارگانیک ندارد و بیماری ، بیماری عملکردی است ممکن است به درمان کمک کند .

 

انگل های روده ای

انگل های روده ای

 قسمت اول:  کرمک

کرمک یکی از شایع ترین آلودگی های انگلی روده ی انسان است. کرم های باریک و  کوتاهی به رنگ سفید هستند که حدود یک سانتی متر طول دارند ، عفونت با این انگل بیشتر از همه در اطفال 5 تا 10 سال دیده می شود به خصوص در جوامعی که جمعیت زیاد در فضاهای کوچک تر زندگی می کنند .

🔹چگونگی آلودگی به کرمک

این انگل قابلیت سرایت بالایی دارد ،آلودگی به آن با بلع تخم انگل اتفاق می افتد در روده تخم ها باز می شوند و کرمک ماده بالغ به روده بزرگ و به خصوص به قسمت انتهایی آن منتقل می شود و از مقعد خارج شده در چین های ناحیه مقعد تخم گذاری می کند. با خاراندن ناحیه مقعد تخم های کرمک به انگشت و زیر ناخن های فرد منتقل می شود. تخم انگل از انگشت فرد آلوده به مواد غذایی ، لباس ها ،سطوح توالت و دستشویی منتقل می شود و تا سه هفته روی این سطوح می توانند باقی بمانند .انتقال تخم انگل به دهان از انگشت آلوده یا سطوح ،وسایل یا مواد غذایی آلوده ممکن است اتفاق بیفتد و سیکل زندگی انگل را تکرار کند.

🔹علائم انگل روده ای

ممکن است علائمی وجود نداشته باشد ولی مهم ترین علامت خارش مکرر و شدید ناحیه مقعد است  به خصوص این موضوع می تواند سبب عدم آرامش فرد به هنگام خواب شود. درد و ضایعات پوستی به علت تحریک ناحیه مقعد ممکن است ایجاد شود .

🔹تشخیص انگل روده ای

بهترین روش تشخیص ،بررسی وجود تخم انگل در ناحیه ی چین های مقعد است که با استفاده از چسباندن موقت نوار چسب مخصوص به ناحیه مقعد و بررسی وجود تخم انگل روی آن به کمک میکروسکوپ انجام می شود. بهترین زمان انجام تست، صبح ، بعد از بیدار شدن از خواب و قبل از دفع مدفوع می باشد. معمولاً برای افزایش قدرت تشخیص تست باید سه روز متوالی آن را تکرار کرد.

🔹درمان کرمک

با استفاده از داروهای ضد کرم مثل مبندازول یا آلبندازول انجام  می شود. چون به طور معمول همه ی افرادی که باهم زندگی می کنند آلودگی هم زمان دارند برای ریشه کن نمودن آن تمامی افراد خانواده و افرادی که با فرد آلوده در تماس نزدیک هستند باید درمان شوند. معمولاً دوره درمان بعد از دوهفته تکرار می شود تا باقیمانده تخم های انگل که در این دوره به کرم تبدیل شده اند نیز از بین بروند .

🔹ملاحظات بهداشتی برای ریشه کنی و جلوگیری از عود انگل

  • شست و شوی صحیح ومرتب دست ها با آب گرم و صابون ،مخصوصاً قبل از صرف غذا
  • استحمام مرتب روزانه و تعویض لباس زیر
  • کوتاه نمودن مرتب ناخن ها
  • ترک عادت جویدن ناخن ها در اطفال
  • تاکید بر اینکه حتی الامکان از خاراندن ناحیه مقعد خودداری شود
  • شست وشوی البسه و حوله افراد آلوده با آب داغ و خشک نمودن این البسه با گرما

🔹عوارض

غالباً عارضه ی جدی ایجاد نمی شود. ندرتاً عفونت های ادراری یا التهاب واژن در دختر بچه های آلوده و خیلی نادر التهابات دستگاه تناسلی بانوان ممکن است اتفاق بیفتد.

قمسمت دوم : آسکاریس

آسکاریس نوعی کرم لوله ای است که در دستگاه گوارش معمولاً در روده باریک زندگی می کند. حدود ده درصد جمعیت کشورهای در حال توسعه به کرم های روده ای آلوده اند که آسکاریس از شایع ترین آن هاست .
آسکاریس بیشتر در مناطق با سطح بهداشتی پایین شایع است. در بسیاری از موارد آلودگی با آسکاریس بدون علامت است ولی می تواند مشکلات گوارشی یا ریوی ایجاد کند .

🔹چگونگی آلودگی به آسکاریس

آلودگی معمولاً با بلع تخم انگل اتفاق می افتد. تخم کرم در خاک آلوده به مدفوع انسانی و سبزیجات یا غذای خوب نپخته آلوده به آن یافت میشود. در جوامع با بهداشت پایین وقتی اطفال دست آلوده به خاک را به دهان وارد کنند انتقال اتفاق می افتد. پس از بلع ،تخم انگل در روده باریک باز می شود ولارو یاهمان کرم نابالغ از آن خارج می شود.سپس از دیواره ی روده به جریان خون و بعد از آن به ریه ها منتقل می شود و در ریه بالغ می گردد. خروج کرم از ریه از طریق حلق یا با استفراغ و خروج آن از دهان و یا با بلع کرم همراه می شود. کرم بلعیده شده در روده جفت گیری وتخم های بیشتری تولید می کند .

🔹پیشگیری از آلودگی به آسکاریس

عدم رعایت بهداشت به خصوص در مناطقی که از کودهای محتوی فضولات انسانی در کشاورزی استفاده می شود ،فاکتور مهم در آلودگی و تداوم آلودگی به انگل آسکاریس است.موارد زیر برای پیشگیری توصیه میشوند:
•رعایت دقیق بهداشت
•شست و شوی دست ها با آب گرم وصابون قبل از اقدام به آشپزی یا اقدام به صرف غذا
•جوشاندن آب و پختن کامل مواد غذایی و سبزیجات در مناطق آلوده.

🔹علائم آلودگی به آسکاریس

همان طور که گفته شد در بسیاری از موارد بدون علامت است.
علائم ناشی از کرم در ریه :
– سرفه
– حالت تهوع وتحریک به استفراغ
– تنگی نفس
– ندرتاً عفونت های ریوی یا دفع خون در محتویات خلط و تب

علائم ناشی از کرم در روده
•تهوع و استفراغ
•درد شکم
•تغییر عادت دفع یا اسهال
علائم انسداد روده به علت کرم شامل
•درد شکم
•اتساع شکم همراه با استفراغ
•کاهش اشتها
•رویت کرم در مدفوع
•کاهش وزن
•اختلالات رشدی در اطفال آلوده

علائم مربوط به مهاجرت کرم به مجاری صفراوی شامل زردی همراه با درد شدید شکم با تب لرز می باشد .

🔹تشخیص آسکاریس

معمولاً با بررسی نمونه ی مدفوع برای ارزیابی وجود تخم انگل تشخیص صورت می گیرد ولی بر حسب بیمار و علائم و عوارض احتمالی ممکن است سایر روش های تشخیصی مثل سونوگرافی ، سی تی اسکن ، ام آر آی یا آندوسکوپی نیز کمک کننده باشد .

🔹درمان آسکاریس

درمان با داروهای ضد انگل مثل آلبندازول یا مبندازول انجام می شود معمولاً اعضاء خانواده به صورت گروهی باید درمان شوند .
عوارض ناشی از انگل آسکاریس ممکن است نیازمند درمان های اختصاصی خاص خودش و حتی در مواردی جراحی باشد .

مسمومیت غذایی

مسمومیت غذایی

 

مسمومیت های غذایی به دنبال خوردن مواد غذایی آلوده اتفاق می افتد ، آلوده کنندگان مواد غذایی شامل باکتری ها ، ویروس ها  و انگل ها یا سموم ناشی از آنها شایع ترین علل ایجاد مسمومیت غذایی هستند .میکروب ها یا سموم آن ها در هر مرحله ای از فرآیند تولید مواد غذایی و نیز در شرایط نگهداری یا پخت و پز نادرست مواد غذایی در منزل ممکن است سبب آلودگی غذا شوند .

مسمومیت غذایی

مسمومیت غذایی

علائم مسمومیت غذایی

ممکن است برحسب نوع آلوده کننده مواد غذایی متفاوت باشد ولی در اکثر موارد یک یا چند از علائم زیر وجود دارد .

تهوع

استفراغ

اسهال آبکی یا خونی

درد شکم و دل پیچه

تب

علائم ممکن است در عرض چند ساعت از مصرف غذای آلوده ایجاد شود یا حتی روزها یا هفته ها بعد خود را نشان دهد. بیماری ایجاد شده از چند ساعت تا چند روز طول می کشد.

در چه شرایطی از مسمومیت غذایی باید حتماً به پزشک مراجعه کرد ؟

حملات مکرر استفراغ و عدم توانایی تحمل مایعات

استفراغ خونی یا مدفوع خونی

اسهالی که بیشتر از سه روز طول بکشد

درد شدید و غیر قابل تحمل شکم

تب ،درجه حرارت بالاتر از  38 درجه سانتی گراد

علائم و نشانه هایی که دلالت بر کاهش شدید آب بدن می کند مثل تشنگی شدید ،دهان خشک ،کاهش دفع ادرار ،ضعف و بی حالی مفرط

۰علائم عصبی مثل تاری دید ،ضعف عضلات ،احساس کرخی شدید اندام ها .

لازم به ذکر است مسمومیت غذایی در افراد مسن ،در خانم های باردار ،اطفال شیرخوار ،کسانی که بیماریهای  مزمن قلبی ،تنفسی ،کلیوی ،کبدی یا دیابت دارند یا کسانی که تحت داروهای ضعیف کننده ایمنی بدن مثل کورتون یا شیمی درمانی هستند توجه ویژه می طلبد و بهتر است در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنند .

پیشگیری از مسمومیت غذایی

الف . شست و شوی مناسب دست ها ،وسایل و سطوح آشپزخانه و مواردی که در تهیه غذا در آشپزخانه مورد استفاده است با آب گرم و مواد شوینده مناسب .

ب . به هنگام خرید ،تهیه و بسته بندی مواد غذایی ،گوشت خام ،مرغ و ماهی خام را از سایر مواد غذایی آماده خوردن جدا نگهداری کنید.

ج . با پختن کامل و مناسب با درجه حرارت صحیح می توان تمامی میکروب های مضر مواد غذایی را از بین برد .حتی الامکان از خوردن گوشت ،همبرگر ،ماهی و مرغ نیمه پخته خودداری کنید .

د . مواد غذایی فاسد شدنی مثل گوشت ،شیر حداکثر در عرض 2 ساعت پس از خرید و در فصل گرم سال حداکثر در عرض یک ساعت پس از خرید به یخچال یا فریزر منتقل شود .

ه . مواد غذایی یخ زده را برای یخ زدایی در حرارت اتاق رها نکنید ، می توان مواد یخ زده را از فریزر به یخچال منتقل کرد و بعد از ذوب یخ برای پختن استفاده نمود یا از مایکروفر برای این منظور استفاده کرد

ی . غذایی که برای مدت طولانی خارج از یخچال مانده است را بلافاصله دور بریزید حتی چشیدن چنین غذایی ممکن است سبب مسمومیت شود.

و . به برچسب و تاریخ انقضاء مواد غذایی بسته بندی شده و دستورالعمل های خاص آن دقت کنید.

زردی یا یرقان

زردی یا یرقان

زردی یا یرقان هنگامی ایجاد می شود که به علت تجمع و افزایش غلظت رنگدانه زرد بیلی روبین در خون ابتدا سفیدی چشم و در مراحل شدید تر پوست رنگ زرد پیدا کند.

 در حالت معمول قسمت عمده رنگدانه بیلی روبین از تخریب گلبول های قرمزی که عمر مفید خود را طی کرده اند ایجاد می شود.

 طبیعی بودن میزان تولید بیلی روبین از گلبول های قرمز طبیعی, اعمالی که کبد سالم برای دفع آن به صفرا انجام می دهد و سالم بودن مجاری صفراوی برای خروج صفرا به روده و دفع رنگدانه زرد در حالت معمول بدن از ایجاد زردی جلوگیری می کند و اشکال در هر کدام از مراحل فوق الذکر می تواند باعث یرقان شود.

 لازم به ذکر است در مصرف بیش از حد میوه هایی مانند مرکبات و هویج که رنگدانه زرد دارند ممکن است زردی پوست بیشتر در چین های کف دست ایجاد شود ولی سفیدی چشم رنگ طبیعی دارد که با یرقان متفاوت است و نباید سبب نگرانی گردد.

علل یرقان

در سه گروه دسته بندی می شوند :

الف – مواردی که باعث افزایش تولید رنگدانه زرد بیلی روبین می شوند که غالباً بیماری هایی هستند که در آن ها به دلایل مختلف گلبول های قرمز خون زودتر از موعد تخریب می شوند مثل تالاسمی و بیماری فاویسم.

ب – مواردی که در آن عملکرد طبیعی کبد برای قابل دفع شدن رنگدانه زرد دچار مشکل است. مثل بیماری های کبدی مختلف شامل هپاتیت ویروسی ،هپاتیت های دارویی ، هپاتیت ناشی از سموم ،بیماری های ذخیره آهن و مس در مراحل شدید و پیشرفته و نیز زردی نوزادان در دو هفته ی اول بعد از تولد که به علت ناکافی بودن موقتی قدرت کبد در دفع رنگدانه زرد ایجاد می شود .

ج – مواردی که در آن در مسیر خروج مواد دفعی کبد در مجاری صفراوی مانعی ایجاد شود مثل سنگ های صفراوی مسدود کننده مسیر صفرا ،سرطان های مجاری صفراوی و لوزوالمعده و اختلالات مادرزادی در مجاری صفراوی .

اهمیت و ارزیابی یرقان

در صورت بروز زردی در سفیدی چشم حتماً باید جهت ارزیابی به پزشک مراجعه کرد ،پزشک معمولاً بر اساس شرح حال، علائم ونشانه های دیگری که بیمار دارد و انجام آزمایشات تکمیلی برای یافتن علت زردی و درمان های مناسب اقدام می کند.

سنگ های کیسه صفرا

سنگ های کیسه صفرا

کیسه صفرا عضو کوچکی به شکل ظاهری گلابی در قسمت زیرین کبد است نقش آن تجمع مایع صفراوی است که در جذب چربی ها کمک کننده است .

سنگ های صفراوی سنگ هایی با ابعاد چند میلیمتر تا چند سانتی متر هستند که در کیسه صفرا تشکیل می شوند و بعضاً ممکن است اندازه ای پیدا کنند که تمام کیسه صفرا را اشغال کنند.

 به طور معمول در بین وعده های غذایی و به هنگام گرسنگی کیسه صفرا از مایع صفرا پر می شود سپس به هنگام مصرف غذای چرب صفرا از کیسه صفرا به روده وارد می شود.

 سنگ های صفراوی در صورت جابه جا شدن می توانند با انسداد گردن کیسه صفرا مسیر خروج صفرا از کیسه صفرا را مسدود کند یا با حرکت بیشتر مسیر خروج ترشحات کبدی و ترشحات لوزاالمعده را مسدود نماید.

علائم سنگ های صفراوی

در اکثر افراد سنگ های کیسه  صفرا علامتی ایجاد نمی کند علائمی که ممکن است ایجاد شود عبارتند از :

  • درد شکم که غالباً در سمت راست و بالای شکم حس می شود و ممکن است به کتف راست یا پشت انتشار داشته باشد درد در بسیاری از موارد بعد از خوردن غذای چرب ایجاد می شود
  • تهوع و استفراغ

در صورتی که سنگ صفراوی علامتی نداشته باشد معمولاً نیازی به درمان ندارد ولی با شروع درد  باید درمان شود. علائم معمولاً به دفعات تکرار می شود و غالباً با گذر زمان شدت علائم بیشتر می شود .

آیا سنگ های صفراوی عوارض جدی ایجاد می کنند ؟

به طور معمول خیر .عوارضی که ممکن است ایجاد شود عبارتند از :

1.التهاب حاد کیسه صفرا که در اولین فرصت ممکن نیاز به درمان جراحی دارد .

2.زردی ناشی از جابه جا شدن سنگ و انسداد مسیر صفرا

3.عفونت همراه با سنگ در مجرای صفراوی

4.پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده که از عوارض جدی سنگ های صفراوی در صورت جابه جا شدن و ورود به مجرای صفراست .

تشخیص سنگ کیسه صفرا

در صورت شک به سنگ کیسه صفرا معمولاً پزشک انجام سونوگرافی را درخواست می کند که روش تصویر برداری شکم با استفاده از امواج صوتی است و تشخیص سنگهای صفراوی را مسجل میکند.

درمان سنگ کیسه صفرا

– عدم درمان که در موارد بدون درد است – جراحی کیسه صفرا و خروج کیسه صفرا که در مواردی است که سنگ کیسه صفرا درد ایجاد کند ، تشخیص و تایید اینکه درد بیمار مربوط به سنگ کیسه صفرا است با پزشک معالج است.

–  در صورت ایجاد هر کدام از عوارض فوق الذکر نیز درمان جراحی کیسه صفرا لازم است.

–  درمان غیر جراحی سنگ کیسه صفرا  با استفاده از دارو برای حل شدن سنگ یا روش هایی خاص برای شکستن سنگ در موارد بسیار خاص ممکن است قابل انجام باشد ولی زمان طولانی درمان احتمال عوارض و احتمال عود سنگ را باید مدنظر داشت.

–  لازم به ذکر است بسته به تشخیص پزشک معالج در موارد خاص ممکن است سنگ های کیسه صفرای بدون علامت هم نیاز به درمان جراحی داشته باشد .

آیا می توان از سنگ کیسه صفرا جلوگیری کرد ؟

با استفاده از رژیم غذایی صحیح و فعالیت ورزشی روزانه وزن ایده آل را حفظ کنید.

 در صورتی که قصد دارید درمان چاقی مفرط را با استفاده از رژیم غذایی یا اعمال جراحی انجام دهید برای جلوگیری از تشکیل سنگ کیسه صفرا از پزشک معالجتان دستورات لازم را دریافت کنید.